Pęcherz moczowy jest kulistym narządem, wchodzącym w skład układumoczowego, położonym w podbrzuszu, tuż poza spojeniem łonowym.

Jego ściana, dzięki swej mięśniowej budowie, posiada zdolność rozciągania się (w trakcie gromadzenia moczu) oraz kurczenia się (w chwili wydalania moczu).

W ścianie pęcherza otwierają się ujścia moczowodów - przewodów łączących nerki z pęcherzem, którymi wytworzony przez nerki mocz spływa do pęcherza. Z kolei od pęcherza odchodzi cewka moczowa, której wewnętrzne ujście znajduje się w dnie pęcherza i przez którą zgromadzony w pęcherzu mocz zostaje wydalony na zewnątrz organizmu. Tak więc, rzec można, że działanie pęcherza moczowego sprowadza się do dwóch czynności - 1. gromadzenia moczu, który został wytworzony przez nerki i spłynął do pęcherza poprzez moczowody oraz 2. wydalania nagromadzonego moczu na zewnątrz (poprzez cewkę moczową).

Ściana pęcherza składa się z kilku warstw. Zasadnicza, najgrubsza to warstwa mięśniowa (tzw. mięsień wypieracz) odpowiadająca za sprawne wypełnianie i opróżnianie pęcherza. Od wewnątrz (od światła pęcherza) pokrywa ją cienka blaszka właściwa (łac. lamina propria) tworząca tzw. podścielisko nabłonka. Nabłonek, pokrywający ścianę pęcherza od wewnątrz to błona śluzowa (śluzówka) pęcherza, zbudowana z kilku warstw komórek; nazywa się ją nabłonkiem przejściowym lub nabłonkiem urotelialnym - wyściela on wszystkie odcinki układu moczowego. Od zewnątrz ścianę pęcherza pokrywa okołopęcherzowa tkanka tłuszczowa.

W uproszczeniu, schematycznie, ścianę pęcherza podzielić można na następujące warstwy (licząc od środka):

1. błona śluzowa,
2. błona podśluzowa (podścielisko),
3. błona mięśniowa,
4. tkanka tłuszczowa okołopęcherzowa.

Podział ten jest istotnym elementem klasyfikacji nowotworów pęcherza.

Epidemiologia, czynniki ryzyka
Rak pęcherza moczowego jest jednym z częstszych nowotworów występujących u osób w wieku starszym (pomiędzy 60 a 70 rokiem życia), a jego częstość występowania znacząco wzrasta. Jest to czwarty (po raku płuc, żołądka i prostaty) co do częstości występowania nowotwór u mężczyzn (5,5% wszystkich nowotworów) i ósmy u kobiet (2,3%).

W Polsce w roku 2000 zarejestrowano ponad 4,5 tys. nowych zachorowań na ten nowotwór, z tego ponad 3,6 tys. wśród mężczyzn (ok. 80%) i prawie 0,9 tys. u kobiet. W tym samym roku zmarło z powodu raka pęcherza 2500 chorych (z tego 2000 mężczyzn).

Od dawna znane są czynniki, które sprzyjają występowaniu raka pęcherza. Należą do nich zarówno czynniki związane z wykonywanym zawodem (narażenie na związki chemiczne, takie jak aminy aromatyczne, barwniki, kauczuk, anilina) jak i stylem życia (palenie tytoniu). Stwierdza się istotnie wyższą zapadalność na ten rodzaj nowotworu w grupie namiętnych, nałogowych palaczy (heavy smokers).

Wśród innych elementów ryzyka związanych z rakiem pęcherza wymienić można niektóre nieprawidłowości i mutacje genetyczne.