Szczególnie narażone na powstanie chorób układu krążenia są osoby mające jednocześnie kilka czynników ryzyka.

Czynnik ryzyka jest parametrem, który można określić, nazwać i zmierzyć, który pozwala przewidzieć prawdopodobieństwo rozwoju choroby lub jej powikłań. Wszystkie znane nam czynniki ryzyka zostały zaobserwowane w trakcie badań epidemiologicznych obejmujących tysiące osób.

Badania te od wielu lat oceniają związki pomiędzy występowaniem pewnych czynników a rozwojem konkretnych chorób układu krążenia.

Można zapobiegać (tak zwana prewencja pierwotna) wystąpieniu chorób układu sercowo- naczyniowego, na przykład poprzez redukcję ciężaru ciała, czy kontrolowanie ciśnienia tętniczego. Prewencja pierwotna powinna być rozpoczęta możliwie jak najwcześniej i konsekwentnie realizowana, tak by zmniejszyć do minimum szansę rozwoju choroby.

Prewencja wtórna z kolei nie dopuszcza do rozwoju powikłań i nowych chorób u pacjentów, którzy już doświadczyli niepożądanych zdarzeń, takich jak zawał lub udar. Mówimy o niej na przykład gdy pacjent po zawale lub udarze przyjmuje leki -statyny stabilizujące blaszkę miażdżycową i obniżające poziom cholesterolu.

Czynnik ryzyka jest wobec tego cechą występującą u danego człowieka, która zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia w przyszłości choroby serca luba naczyń.

W wielu badaniach oceniano wpływ stylu życia (palenie tytoniu, dieta, alkohol, aktywność fizyczna) i stanu zdrowia (ciężar ciała, ciśnienie tętnicze, poziom cholesterolu) na rozwój chorób serca i naczyń. Porównując po latach badań pacjentów na przykład szczupłych i otyłych, palących i niepalących itd., można precyzyjnie ocenić jak poszczególne parametry wpływają na rozwój chorób.

Istnieją czynniki ryzyka na które nie mamy wpływu - są to na przykład:

• płeć męska
• zaawansowany wiek
• obciążenie rodzinne chorobami serca.

Istnieją również takie czynniki ryzyka, które można skutecznie zwalczać, zmniejszając prawdopodobieństwo rozwoju choroby!

Najważniejsze z nich to:

• Nadwaga
• Otyłość brzuszna
• Nadciśnienie tętnicze
• Wysoki poziom cholesterolu
• Cukrzyca typu 2
• Palenie tytoniu
• Brak regularnego wysiłku fizycznego
• Nadużywanie alkoholu

Niestety u wielu chorych stwierdza się jednoczesne występowanie wielu czynników ryzyka doprowadzających do rozwoju miażdżycy naczyń krwionośnych. Poszczególne czynniki ryzyka sumują się, dając całkowite ryzyko, zwane często globalnym ryzykiem sercowo - naczyniowym. Globalne ryzyko sercowo - naczyniowe to dobre określenie, obrazujące z jednej strony istotne znaczenie problemu w skali każdego, pojedynczego pacjenta, a z drugiej strony ogólnoświatowy - "globalny" zasięg chorób układu krążenia.

W amerykańskim badaniu Framingham Study, będącym najważniejszym na świecie badaniem epidemiologicznym u pacjentów z chorobami układu krążenia, stwierdzano u chorych z nadciśnieniem tętniczym w wieloletniej obserwacji znaczny wzrost ryzyka zgonu w zależności od występowania dodatkowych czynników ryzyka.

Należy uświadomić sobie, że jedynie jednoczesne, konsekwentne zwalczanie wszystkich czynników ryzyka stanowi drogę do osiągnięcia pełnego sukcesu w leczeniu. Wobec tego warto już dziś podjąć decyzję o zmianie stylu życia na zdrowszy, tak by maksymalnie zredukować szansę rozwoju chorób serca i naczyń!