Niebakteryjne zapalenie, najczęściej spotykana, dotycząca ponad połowy chorych, postać zapalenia stercza ma charakter zapalenia przewlekłego. Jego objawy nie są charakterystyczne. Chorzy skarżą się na pobolewania okolicy podbrzusza. krocza, odbytu, moszny, ud. Występować mogą zaburzenia w oddawaniu moczu z częstomoczem i bolesnymi mikcjami osłabionym strumieniem moczu. Czasami dochodzi do zaburzeń ejakulacji - bolesnego i/lub przedwczesnego wytrysku. Pojawić się może skąpa, śluzowa wydzielina z cewki.

Zapalenie bakteryjne gruczołu krokowego, na które zapada ok. 30% chorych, najczęściej jest spowodowane zakażeniem na drodze wstępującej - z dróg moczowych lub (znacznie rzadziej) drogą krwiopochodną z ognisk odległych. Czynnikiem etiologicznym są bakterie, zazwyczaj Gram-ujemne, z rodzaju - Escherichia coli, Proteus, Klebsiella, Enterobacter.

Choroba w swej ostrej postaci ma nagły początek, charakteryzuje się gorączką oraz silnymi bólami krocza, podbrzusza, jak również nasilonymi zaburzeniami w oddawaniu moczu - częstym bolesnym parciem na mocz z pieczeniem w trakcie mikcji. Stercz jest powiększony, obrzęknięty, bolesny, niekiedy jego obrzęk powoduje zatrzymanie moczu. Innymi powikłaniami będą ropień stercza i zapalenie najądrza.

Postać przewlekła bakteryjnego zapalenia prostaty jest niekiedy zejściem i następstwem zapalenia ostrego, jednakże najczęściej dochodzi doń w wyniku przeszkody w cewce lub urologicznych zabiegów przezcewkowych - zakażony mocz przedostaje się z cewki w głąb kanalików stercza powodując jego zapalenie. Objawy są podobne jak w zapalenie niebakteryjnym, jednakże częściej dochodzi do epizodów nasilania się dolegliwości. Stercz jest umiarkowanie tkliwy, rozpulchniony, o nierównej powierzchni ze zwapnieniami i zwłóknieniami. Potwierdzeniem etiologii bakteryjnej jest wyhodowanie drobnoustrojów z wydzieliny stercza.

Leczenie każdej z opisanych postaci zapalenia gruczołu krokowego jest trudnym zadaniem z uwagi m. in. na to, że niewiele chemioterapeutyków dobrze penetruje w głąb tkanki stercza, w przypadku zapalenia niebakteryjnego ich stosowanie zazwyczaj nie przynosi spodziewanej poprawy, wreszcie schorzenie odznacza się dużą skłonnością do nawrotów. W przypadku ostrego bakteryjnego zapalenia podaje się dożylnie antybiotyk o szerokim spektrum działania w stosunku do pałeczek Gram-ujemnych, a następnie kontynuuje się to leczenie przez kilka tygodni lekami doustnymi. Leczenie postaci przewlekłej zapalenia bakteryjnego polega na zastosowaniu leku, który wyeliminuje drobnoustroje powodujące zapalenie oraz osiągnie odpowiednio wysokie stężenie w tkance gruczołu. Kurację utrzymuje się co najmniej przez okres 4 - 6 tygodni.

Leczenie najczęstszej postaci, niebakteryjnej, opiera się na pewnych zaleceniach natury dietetyczno-higienicznej (unikanie przechłodzenia, alkoholu, ostrych potraw, nadmiernej abstynencji płciowej) oraz stosowaniu zabiegów fizykoterapeutycznych (masaż stercza, przegrzewanie) wreszcie podawaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych, a w przypadku dolegliwości mikcyjnych, antycholinergików i alfa-blokerów.

Najrzadszą odmianą zapalenia stercza jest tzw. prostatodynia, przypominająca przebiegiem zapalenie niebakteryjne, dotycząca głównie mężczyzn w wieku średnim i objawiająca się bardzo dokuczliwymi dolegliwościami bólowymi zlokalizowanymi podobnie jak przy innych postaciach zapalenia stercza. Silnie zaznaczone są objawy podrażnienia pęcherza i cewki oraz trudności w mikcji (częstomocz, osłabienie siły strumienia moczu). Nasilenie i uporczywość powyższych dolegliwości powodują szereg następstw w psychice chorych. Są oni niespokojni, drażliwi, przygnębieni i zrezygnowani. Schorzenie powoduje u nich powstanie ciągłego stresu, ten zaś nasila dolegliwości - powstaje błędne koło... Choroba odznacza się długimi okresami poprawy i nagłymi, nieprzewidzianymi zaostrzeniami i jest schorzeniem trudnym do leczenia, zwłaszcza w przypadku dołączenia się dolegliwości nerwicowych i seksualnych.. Ulgę przynoszą zabiegi hipertermii, masaż przezodbytniczy gruczołu, wreszcie postępowanie o charakterze psychoterapii, mające na celu m. in. zdystansowanie się chorego od dolegliwości. Dolegliwości mikcyjne można leczyć podawaniem alfa-blokerów.

Autor: Dr. Ryszard Hanecki